Tradicija

Istorija kombinata

Proleća 1946. godine osnovana je Opšta zemljoradnička zadruga pod imenom „Jedinstvo“. Udruživanjima, spajanjima, razdvajanjima i statusnim promenama, krajem 1989. godine, nastaje društveno preduzeće Poljoprivredni Kombinat „Prvi Maj“ koji već naredne godine postaje deoničarsko društvo, izdvajanjem internih deonica. Država je 2003. godine svoj deo prodala na aukciji, i time je kombinat u potpunosti privatizovan. Odlukom Skupštine Akcionara, u januaru 2008. godine, kombinat menja naziv u ABC Food a.d. Ruski Krstur.

Rusini

Rusini na teritoriji današnje Srbije žive više od 260 godina. U njihovoj bogatoj tradiciji, 17. januar 1751. godine ostao je zabeležen kao poseban datum. Toga dana je administrator komorskih imanja Habzburške monarhije u Bačkoj, Franc Jozef de Redl, potpisao ugovor o naseljavanju komorske pustare Veliki Krstur . Taj datum je, posle konsultacija rusinske zajednice, prihvaćen kao nacionalni praznik a proslavljen je prvi put 17. januara 2008.godine.

Na prostore današnje Srbije, Rusini su se doselili iz severoistočnih županija tadašnje Ugarske, koje se nalaze u današnjoj istočnoj Slovačkoj, Zakarpatskoj Ukrajini i Mađarskoj.
Godine 1848. rusinska zajednica je brojala 8500 duša. Najveći deo stanovnika živeo je u Ruskom Krsturu, najvećem naseljenom mestu Rusina na prostorima cele bivše Jugoslavije a i sadašnje Republike Srbije, koje se nalazi u zapadnom delu Bačke. Rusini se takođe nastanjuju i u Kucuri, Novom Sadu, Šidu, Starom Vrbasu, Mikluševcima (sadašnja Republika Hrvatska) a kasnije se razvija broj Rusina i rusinskih kolonija i u drugim mestima pretežno u Bačkoj i Sremu.

Po istorijskom poreklu Rusini su Istočni Sloveni. Govore rusinski jezik i koriste ćirilično pismo. Jezik Rusina u Srbiji se danas smatra najmlađim književnim slovenskim jezikom, a službeno je kodifikovan 1923.godine „Gramatikom bačko-rusinskog govora“, dr. Havrijila Kosteljnika, jednog od najobrazovanijih i najpoznatijih vojvođanskih Rusina – sveštenika, doktora filozofije, univerzitetskog profesora i književnika.

Prva rusinska, tada konfesionalna škola, otvorena je u Ruskom Krsturu 1753. godine, a danas je na rusinskom jeziku ostvarena obrazovana vertikala od predškolskog, preko osnovnog i srednjeg do fakultetskog obrazovanja. U Ruskom Krsturu radi i jedina srednja škola na rusinskom jeziku u svetu. Prema zvaničnim statistikama kod Rusina nema nepismenih, a više od 10% populacije ima visoko obrazovanje.
Celokupna društvena struktura je danas institucionalno organizovana preko Nacionalnog saveta rusinske nacionalne zajednice u Srbiji.

Štampani mediji na rusinskom jeziku postoje od 1924. godine, a njihovu tradiciju danas produžuje Novinsko-izdavačka ustanova „Ruske Slovo“.
U okviru javnog servisa – Radiodifuzne ustanove Vojvodine, oko 60 godina postoji redakcija na rusinskom jeziku u Radio Novom Sadu, kao i više od 30 godina rusinska redakcija u TV Novi Sad.
Više od deset kulturno-umetničkih društava deluje skoro u svim mestima gde žive Rusini. U Ruskom Krsturu se više od 45 godina održava poznati međunarodni Festival kulture zvani „Crvena ruža“ i Dramski memorijal „Petra Rizniča Đađe“.

Danas u Republici Srbiji i Vojvodini, Rusini predstavljaju malobrojnu, ali po tradiciji i po svojim kulturnim osobenostima, prepoznatljivu nacionalnu zajednicu. Zahvaljujući dvoipovekovnom postojanju na ovom prostoru, Rusini Srbiju drže za svoju domovinu. Ujedno su i posrednik u vezama Srbije sa regijama i državama srednje i istočne Evrope, gde su njihovi istorijski koreni.